DANIEL Julij Markowicz (pseud. Arżak Nikołaj, Pietrow L), ur. 15 XI 1925 Moskwa, zm. 30 XII 1988 Moskwa, prozaik, poeta, tłumacz. W 1951 ukończył wydział filologiczny w Moskiewskim Instytucie Pedagogicznym. Pracował jako nauczyciel. Zaczął pisać w 1952, ale do listopada 1988 żaden z jego utworów nie ukazał się w ZSRR drukiem. D. zarabiał na życie przekładami, głównie z jidisz, języków słowiańskich i kaukaskich. W 1956-61 opublikował na Zachodzie 4 opowiadania pod pseudonimem Nikołaj Arżak. W swoich utworach D. opisuje okres stalinowski i jego następstwa w psychice ludzi radzieckich. W opowieści Goworit Moskwa (1960-61, Mówi Moskwa) D. w przejrzysty sposób przedstawia korzenie stalinowskiego reżimu, tkwiące w mentalności "przeciętnego obywatela radzieckiego", nader skłonnego do popierania władzy, nawet w jej zbrodniczych poczynaniach. Bohaterem opowiadania Ruki (1962, Ręce) jest młody czerwonoarmista odkomenderowany w latach 20. do pracy w GPU, który uczestniczył w rozstrzeliwaniu więźniów i przypłacił to psychicznym kalectwem. Do katastrofy psychicznej doprowadzony jest również bohater opowieści Iskuplenije (1964, Odkupienie), z zawodu malarz, zaszczuty przez otoczenie po rzuceniu nań przez dawnego kolegę fałszywego oskarżenia o donosicielstwo i współpracę z KGB. Utwory te zostały uznane za antyradzieckie. Po odkryciu, kto jest autorem, w 1966 D. został skazany w słynnym procesie pisarzy J. Daniela i A. Siniawskiego na 5 lat obozu o zaostrzonym reżimie. Zwolniony w 1970. Wiersze napisane w obozie wyszły w 1971 w Amsterdamie pt. Stichi Iz niewoli (Wiersze z niewoli). W.O.
