CZETJI-MINEJE (Czytania miesięczne) - żywoty świętych, przeznaczone do czytania w czasie nabożeństw na dany miesiąc. Na Rusi pojawiły się w XI w. i szczególnie rozpowszechniły się w XVI w. W 1530-50 z inicjatywy metropolity moskiewskiego Makarego zostały sporządzone Wielkie Czetji-Mineje w 12 tomach (po jednym tomie na każdy miesiąc, łącznie 27 000 stron dużego formatu), do których prócz żywotów i słów pochwalnych na cześć poszczególnych świętych włączono także utwory religijno-dydaktyczne (ruskie i tłumaczone), zbiory, jak np. hmaragd (Szmaragd), Zlatają cep' (Złoty łańcuch), Historia wojny żydowskiej Józefa Flawiu-sza, Wędrówka ihumena Daniela, cerkiewne księgi kanoniczne (Kormczije) itp. Ogromne znaczenie Wielkich Czetji-Minej polegało właśnie na tym, że w ich składzie zachowały się odpisy dawniejszych zabytków lit. staroruskiej. Na podstawie Wielkich Czetji-Minej Makarego w XVII w. napisali swoje Mineje mnich G. Tulu-pow (1627-32) i kapłan J. Milutin (1646-54). W końcu XVII w. D. Tuptało Rostowski, na podstawie dzieł swych poprzedników oraz źródeł zachodnich (za pośrednictwem P. Skargi), sporządził również 12-tomowe Wielkie Czetji-Mineje. F.S.
