CZORNY S a s z a (właśc. Glikberg Aleksandr Michajłowicz), ur. l (13) X 1880 Odessa, zm. 5 VIII 1932 La Lavandou (Francja), poeta, prozaik, tłumacz. Nie ukończył gimnazjum w Żytomierzu z powodu konfliktów z dyrekcją, pracował jako urzędnik i dziennikarz. Publikować zaczął w 1904 - artykuły, recenzje, wiersze. W 1905 przyjechał do Petersburga i zaczął współpracę z czasopismami satyrycznymi pod pseudonimem S. Cz. W 1906 wydał zbiór wierszy lirycznych, satyrycznych i publicystycznych Raznyje motiwy (Różne motywy). W 1906-07 był słuchaczem uniwersytetu w Heidelbergu. Po powrocie zaczął współpracę z satyrycznym, antycarskim pismem "Satirikon", gdzie stał się czołowym poetą satyrykiem wyśmiewającym przejawy reakcji politycznej, chwiejność postaw inteligencji po porażce rewolucji 1905, etyczne przywary filistrów. W 1910 ukazał się tom Satiry (Satyry), w 1911 tom Satiry i linka (Satyry i liryka). Obie książki miały pięć edycji przed 1917. Między 1912 a 1914 Cz. tłumaczył wiersze H. Heinego, wydał tomy wierszy dla dzieci Tuk-tuk (1913, Tuk-tuk) i Żywaja azbuka (1914, Żywe abecadło). W czasie I wojny światowej walczył na froncie. Po powrocie z wojny pracował w Pskowie. Tam zastała go rewolucja lutowa. Nie zaakceptował rewolucji październikowej i wyemigrował najpierw do Wilna i Kowna, potem do Berlina i wreszcie do Prowansji. Na emigracji wydał kilka tomów zabawnych i dźwięcznych wierszy dla dzieci: Dietsldj ostrów (1921, Wyspa dzieci), Truboczist (1930, Kominiarz) oraz prozą Soldatskije skazki (1933, Bajki żołnierskie). Wydał również tom wierszy nasyconych ironią i nostalgią Żażda (1923, Pragnienie). W satyrze politycznej Cz. przeważał felieton wierszem, parodia, "opowieść wierszem". Cechuje ją różnorodna frazeologia zaczerpnięta z rozmaitych dziedzin życia i hiperbolizm, które miały wpływ na styl wczesnej twórczości W. Maj akowskiego. F.N.
